Cách điều trị u nang buồng trứng và nguyên tắc lựa chọn phương pháp phù hợp
U nang buồng trứng là tình trạng khá thường gặp và không phải trường hợp nào cũng cần phẫu thuật. Có nang chỉ cần theo dõi, trong khi một số trường hợp phải dùng thuốc để kiểm soát triệu chứng hoặc can thiệp ngoại khoa khi nang lớn, tồn tại kéo dài hay có dấu hiệu bất thường. Hiểu đúng cách điều trị u nang buồng trứng giúp bạn biết vì sao bác sĩ có thể đưa ra những hướng xử trí khác nhau dù cùng được chẩn đoán có nang ở buồng trứng.
Cách điều trị u nang buồng trứng được lựa chọn dựa trên yếu tố nào?
Không có một phương pháp điều trị chung phù hợp với mọi u nang. Trước khi quyết định theo dõi, dùng thuốc hay phẫu thuật, bác sĩ cần đánh giá tổng thể đặc điểm của nang và tình trạng sức khỏe của bạn. Những yếu tố thường được xem xét gồm:
Loại u nang và đặc điểm hình ảnh trên siêu âm.
Kích thước cũng như tốc độ thay đổi của nang qua các lần kiểm tra.
Mức độ đau, rối loạn kinh nguyệt hoặc triệu chứng chèn ép vùng chậu.
Tuổi và tình trạng trước hay sau mãn kinh.
Mong muốn mang thai và nhu cầu bảo tồn chức năng buồng trứng.
Nguy cơ xoắn, vỡ, xuất huyết hoặc dấu hiệu nghi ngờ ác tính.
▶️▶️▶️ Khám phá thêm tại đây: dấu hiệu u nang buồng trứng
Đặc điểm của nang và tình trạng sức khỏe quyết định hướng xử trí phù hợp
Trường hợp nào có thể theo dõi mà chưa cần điều trị?
Nhiều u nang cơ năng hình thành liên quan đến hoạt động của chu kỳ kinh và có thể tự giảm kích thước sau một vài chu kỳ. Nếu nang có hình ảnh điển hình lành tính, kích thước không đáng lo ngại và bạn không có triệu chứng rõ, bác sĩ có thể chọn theo dõi thay vì can thiệp ngay.
Theo dõi không đồng nghĩa bỏ mặc u nang. Bạn vẫn cần tái khám và siêu âm theo thời gian bác sĩ chỉ định để xác định nang đang thu nhỏ, ổn định hay tiếp tục phát triển. Khoảng cách giữa các lần kiểm tra được cá thể hóa theo tuổi, đặc điểm tổn thương và nguy cơ của từng người.
Các phương pháp điều trị u nang hiện nay
Khi chỉ theo dõi không còn phù hợp, bác sĩ sẽ cân nhắc điều trị dựa trên nguyên nhân và biểu hiện thực tế. Hai nhóm phương pháp chính là điều trị nội khoa và can thiệp ngoại khoa.
Điều trị nội khoa
Thuốc có thể được sử dụng để kiểm soát triệu chứng, điều chỉnh một số rối loạn nội tiết hoặc xử trí bệnh lý phụ khoa đi kèm. Với trường hợp đau vùng chậu, bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau hoặc kháng viêm phù hợp.
Một số thuốc nội tiết, chẳng hạn thuốc tránh thai phối hợp trong những trường hợp thích hợp, có thể được sử dụng nhằm điều hòa hoạt động nội tiết hoặc hạn chế hình thành một số nang cơ năng mới. Tuy nhiên, không nên hiểu thuốc nội tiết có khả năng làm tan mọi loại u nang đã tồn tại.
Do đó, khi tìm hiểu u nang buồng trứng có chữa được không, cần xác định chính xác loại nang trước. Nang cơ năng có thể tự thoái triển, trong khi nang bì, nang lạc nội mạc tử cung hoặc các nang thực thể khác thường có diễn tiến và chiến lược điều trị khác.
▶️▶️▶️ Tìm hiểu chi tiết tại đây: u nang buồng trứng có triệu chứng gì
Điều trị ngoại khoa
Phẫu thuật được cân nhắc khi nang lớn, tồn tại kéo dài, gây triệu chứng đáng kể, tăng kích thước hoặc xuất hiện nguy cơ biến chứng. Mục tiêu là xử lý tổn thương một cách an toàn, đồng thời bảo tồn tối đa mô buồng trứng lành nếu điều kiện cho phép.
Hai phương pháp phổ biến là nội soi ổ bụng và mổ mở. Việc lựa chọn phụ thuộc kích thước, cấu trúc nang, khả năng ác tính, tiền sử phẫu thuật và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh.
Phẫu thuật được cân nhắc khi u nang không còn phù hợp để tiếp tục theo dõi đơn thuần
Khi nào bác sĩ thường cân nhắc phẫu thuật?
Không có một ngưỡng kích thước duy nhất quyết định tất cả trường hợp phải mổ. Kích thước chỉ là một trong nhiều dữ liệu cần được kết hợp với cấu trúc nang và biểu hiện lâm sàng. Phẫu thuật thường được cân nhắc khi:
Nang tồn tại qua nhiều chu kỳ và không có xu hướng thoái triển.
Kích thước tăng dần hoặc nang đã lớn đáng kể.
Đau vùng chậu kéo dài hoặc ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt.
Nang gây chèn ép bàng quang, trực tràng hoặc các cấu trúc lân cận.
Có nguy cơ xoắn phần phụ, vỡ hoặc xuất huyết.
Hình ảnh siêu âm có những đặc điểm cần loại trừ ác tính.
Trong trường hợp nghi ngờ ung thư, kế hoạch phẫu thuật cần được chuẩn bị thận trọng hơn vì mục tiêu không chỉ là lấy nang mà còn phải đánh giá và xử trí bệnh theo nguyên tắc ung thư học nếu chẩn đoán được xác nhận.
Phẫu thuật nội soi và mổ mở khác nhau như thế nào?
Phẫu thuật nội soi thường được ưu tiên khi u nang phù hợp với kỹ thuật ít xâm lấn. Bác sĩ tạo một số đường rạch nhỏ trên thành bụng, đưa camera và dụng cụ chuyên dụng vào ổ bụng để quan sát, bóc nang hoặc thực hiện thủ thuật cần thiết. Cách tiếp cận này thường giúp giảm đau sau mổ, hạn chế sẹo và rút ngắn thời gian hồi phục so với mổ mở.
Mổ mở có thể phù hợp hơn khi khối u rất lớn, cấu trúc phức tạp, có tình trạng dính nhiều hoặc nghi ngờ ác tính. Đường mổ lớn hơn cho phép bác sĩ tiếp cận trực tiếp và xử lý thuận lợi trong những tình huống phức tạp.
Điều trị có ảnh hưởng đến khả năng mang thai không?
Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản phụ thuộc loại nang, vị trí, mức độ tổn thương mô buồng trứng và phương pháp can thiệp. Ở phụ nữ còn nhu cầu sinh con, bác sĩ thường cố gắng bóc nang và bảo tồn tối đa phần mô buồng trứng bình thường nếu điều kiện cho phép.
Một số bệnh lý như nang lạc nội mạc tử cung có thể ảnh hưởng đến dự trữ buồng trứng cả do bản thân bệnh và do quá trình phẫu thuật. Vì vậy, trước khi chữa u nang buồng trứng, người có kế hoạch mang thai nên trao đổi rõ mong muốn sinh sản với bác sĩ để cân nhắc lợi ích và nguy cơ của từng lựa chọn.
Cần theo dõi thế nào sau điều trị?
Sau điều trị nội khoa hoặc phẫu thuật, tái khám vẫn là một phần của quá trình quản lý bệnh. Bác sĩ có thể chỉ định siêu âm để kiểm tra tình trạng buồng trứng, đánh giá đáp ứng và phát hiện tổn thương mới nếu xuất hiện.
Sau phẫu thuật, bạn cần chăm sóc vết mổ, sử dụng thuốc đúng hướng dẫn và hạn chế hoạt động nặng trong thời gian được khuyến nghị. Nếu bác sĩ đã gửi mô u nang làm xét nghiệm giải phẫu bệnh, kết quả này giúp xác định chính xác bản chất tổn thương và quyết định có cần theo dõi hoặc điều trị thêm hay không.
Về lâu dài, khám phụ khoa định kỳ vẫn cần thiết vì một số loại nang có khả năng tái phát. Không nên tự sử dụng thuốc nội tiết, thuốc nam hoặc thực phẩm chức năng với mục tiêu “làm tiêu nang” khi chưa biết chính xác loại tổn thương.
Kết luận
Cách điều trị u nang buồng trứng cần được cá thể hóa theo loại nang, kích thước, triệu chứng, tuổi, nguy cơ biến chứng và nhu cầu sinh sản. Nhiều trường hợp chỉ cần theo dõi, nhưng một số nang cần dùng thuốc hoặc phẫu thuật để hạn chế ảnh hưởng đến sức khỏe. Nếu phát hiện u nang hoặc đang có triệu chứng vùng chậu chưa rõ nguyên nhân, bạn có thể liên hệ Khoa Phụ - PhenikaaMec qua hotline hoặc truy cập website để được thăm khám, đánh giá và tư vấn hướng xử trí phù hợp.
